پژوهشگر نیوز

به گزارش پایگاه خبری پژوهشگر نیوز، همایش آموزش عالی و پیشرفت زنان در ایران از سوی پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی برگزار شد.

دکتر فخرالسادات نصیری، مشاور امور زنان وزارت علوم تحقیقات و فناوری، در این همایش گفت: منابع انسانی ما به دو بخش مرد و زن تقسیم نمی‌شود اما چنانچه از نظر کمی بخواهیم این دو را در نظر بگیریم با تصور اینکه نیمی از این منابع را زنان تشکیل می‌دهند، نیم دیگر را همین زنان تربیت می‌کنند، بنابراین برای بهبود وضعیت زنان نیازمند فرهنگ سازی و ارزش گذاری هستیم و مردان هم باید در این زمینه نقش ایفا کنند.

وی ادامه داد: برای رسیدن زنان به جایگاه ذاتی، فطری، خانوادگی و اجتماعی شان نباید موانع زیادی وجود داشته باشد بلکه باید ارتباطی دوسویه از طریق همکاری و همیاری شکل بگیرد و به یک ارزش تبدیل شود.

وی با اشاره به اینکه اعداد و ارقام حاکی از افزایش حضور زنان در آموزش عالی بعد از انقلاب اسلامی است گفت: ۶۱ درصد دانش جویان، ۴۸ درصد از یاوران علمی و کارکنان ستادی وزارت علوم و ۳۴ درصد از اعضای هیات علمی را زنان تشکیل می‌دهند. اگرچه ما همچنان به وضعیت مطلوب استاندارد در عرصه ملی و بین‌المللی و اسناد بالادستی نرسیده‌ایم نرسیدیم ولی نسبت به سال‌های قبل از انقلاب بسیار رشد و توسعه داشته‌ایم.

وی یادآور شد: آموزش عالی و دستاوردهای آن هم برای فرد در سطح ملی و هم بین المللی می‌تواند اثرگذاری مثبتی در پی داشته باشد و افزایش بهره‌وری و رشد اقتصادی را از یک سو و رشد جایگاه و منزلت اجتماعی را از سوی دیگر به همراه داشته باشد.

دکتر نصیری با بیان اینکه سازمان‌ها به دنبال استفاده از اطلاعات و تخصص منابع انسانی هستند گفت: باید توجه داشته باشیم که تعادل در این بخش در نظر گرفته شود زیرا اگر در هر کدام از موارد فوق دچار افراط و تفریط شویم چه به صورت فردی و چه به صورت سازمانی، باعث شکل‌گیری اختلال می‌شود و ما را از اهداف قانونی و دینی مان دور می‌سازد.

دکتر نصیری با اشاره به دستاوردهای آموزش عالی در حوزه زنان طی چند دهه گذشته گفت: این دستاوردها علاوه بر معطوف بودن به رشد کمی و حضور پررنگ زنان در هیات علمی و سازمانی، دارای نگاه چند وجهی در محتواسازی برنامه‌ریزی کیفی برای هر قسمت بوده است. در حال حاضر نیز توسعه کمی و کیفی امکانات آموزشی در مناطق نیمه برخوردار و کم برخوردار برای زنان در دانشگاه‌ها مورد توجه وزارت علوم قرار دارد. به عنوان نمونه ما مشکلات و مسائلی داریم که باید به دست زنان رفع شود و چه بهتر که آنها را در این بخش‌ها متخصص نماییم به همین منظور هم یکی از برنامه‌های وزارت علوم ایجاد رشته‌های نیاز محور در حوزه خانواده است.

مشاور امور زنان وزارت علوم تحقیقات و فناوری ادامه داد: اکنون استفاده بهینه از تجارب علمی با ایجاد شبکه نخبگانی زنان توسط وزارت علوم فراهم شده و سامانه آن نیز طراحی شده است. در این سامانه اسامی و مشخصات افراد تهیه شده است. این اقدام صرفا برای داده‌سازی و توصیف این جمعیت نیست بلکه برای استفاده در بخش‌های تخصصی است و سامانه آن در حال طراحی است که به صورت طبقه بندی های تخصصی و دسته بندی ویژه اطلاعات بانوان نخبه تهیه شده است. رشته های نیازمحور و مهارت محور و مبتنی بر خانواده گرایی در اولویت کارگروه های تخصصی است که بعد از بررسی های تخصصی معاونت محترم آموزشی پیگیر ایجاد آن می باشند. چون علاوه بر افزایش مشارکت زنان در آموزش عالی که مبتنی بر ابعاد کمی است، افزایش کیفیت و محتوای مطلوب و کاربردی نیز از اهداف وزارت عتف می باشد.

دکتر لیلا فلاحتی، دبیر علمی همایش آموزش عالی و پیشرفت زنان، نیز با بیان اینکه حضور زنان در آموزش عالی ایران از فراز و فرودهای زیادی برخوردار بوده است گفت: این موضوع شامل طیف متنوعی همچون سهم ۶۵ درصدی زنان در پذیرفته شدگان آموزش عالی در دهه ۸۰، افزایش سهم زنان در مقاطع تحصیلات تکمیلی در سال ۹۸ تا افزایش سهم زنان دانش آموخته دانشگاهی در جمعیت کل زنان کشور در مقابل سهم ۶۸ درصدی زنان دانش‌آموخته جویای کار و نابرابری زنان در مراتب شغلی همچون استادی و سازمانی بازنمایی گسترده‌ای داشته است.

وی با اشاره به چکیده‌های رسیده به این همایش گفت: بعد از اعلام فراخوان ۸۰ چکیده برای این همایش دریافت گردید که پس از بررسی ۵۰ چکیده ذیل محورهای مختلف کنفرانس دریافت گردید. چکیده های دریافت شده به زودی در قالب مجموعه چکیده‌ها منتشر می‌شود.

مدیر گروه مطالعات زنان پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی در تشریح اهداف مهم این کنفرانس بیان کرد: واکاوی عمیق موقعیت زنان در آموزش عالی ایران مهمترین هدف این کنفرانس بوده است و تلاش شد تا محورهای کنفرانس در قالب پیش نشست‌های تخصصی مورد بررسی قرار بگیرد.

همچنین دکتر محمدنبی احمدی رییس دانشگاه رازی کرمانشاه، در این همایش در سخنانی گفت: با وجود اینکه در جمهوری اسلامی ایران اقدامات ارزنده‌ای در زمینه حقوق زنان صورت گرفته اما لازم است نگاهی تاریخی به این مسئله داشته باشم چون در دین مبین اسلام حقوق زیادی برای زنان در نظر گرفته شده و عرصه برای بروز و ظهور زنان از ابتدای اسلام فراهم شده است. لازم به ذکر است هیچ تعارضی بین نگاه سنتی و مدرن اسلام به زن وجود ندارد.

دکتر احمدی افزود: اعضای هیئت علمی دانشگاه رازی، ۶۴۲ مدرک علمی در پایگاه استنادی جهان اسلام ثبت کرده‌اند که دوازده درصد آنها از طرف خانم‌ها بوده است. همچنین بیش از یک پنجم اعضای هیات علمی ما از خانم‌ها هستند.

وی با تاکید بر اینکه لازم است نگاهی هم به وضعیت زنان در جمهوری اسلامی و غرب داشته‌ باشیم، گفت: امروزه در جمهوری اسلامی، زن به عنوان نماینده مجلس، وزیر، مشاور وزیر و ... فعالیت دارد. البته همه اینها در کنار حفظ حرمت و حریم زن است اما در غرب، با وجود بروز و ظهور زن در اجتماع، کرامت و شأن وی حفظ نمی‌شود و امروزه زنان در غرب، پشت ویترین‌های یک مغازه با وضعیت آنچنانی قرار می‌گیرند و وسیله‌ای برای بهره‌برداری مردان هستند.

در ادامه دکتر فاطمه قاسم‌پور، رییس فراکسیون زنان در مجلس، اظهار داشت: حضور زنان در دانشگاه‌ها روند افزایشی دارد و این جزو افتخارات انقلاب اسلامی است.

وی یادآور شد: زنان به برکت انقلاب اسلامی در آموزش عالی به لحاظ کمی حضور جدی پیدا کردند. این مسئله در کنار اعتماد خانواده‌ها به ساختارهای انقلاب اسلامی و پذیرش اینکه سرمایه نمادین حضور دختران در دانشگاه‌ها برای خانواده ایجاد شد، باعث شد که حضور آنها در دانشگاه‌ها روند افزایشی داشته باشد.

ایشان افزود: بخش قابل توجهی از دانشجویان و اعضای هیئت علمی را زنان تشکیل می‌دهند؛ اما نکته قابل تامل این است که گسترش کمّی حضور بانوان در آموزش عالی چه نسبتی با نقش آفرینی آنها در عرصه عمومی داشته است و اگر این نسبت را موازنه نمی‌دانیم چه عواملی در آن دخیل بوده‌اند. چرا با وجود آنکه ما ساختارهای غیرمانع و گفتمان تشویق کننده زنان داریم اما با عاملیت حداقلی آنها در عرصه عمومی مواجه هستیم.

دکتر قاسم‌پور تصریح کرد: عرصه عمومی مردانه و اقتضائات آن هم مردانه است. زنان اقتضائات خاصی برای حضور در عرصه عمومی دارند که اگر به آن توجه نشود خواست آنها هم به حضور در عرصه عمومی نیست. وقتی هنجار و ارزش مهم خانواده وجود دارد، حضور در عرصه عمومی که همراه با اقتضائات زنانه نباشد، با خواست زنان همراه نخواهد بود، باوجود اینکه هزینه برای حضور بانوان در دانشگاه‌ها انجام شده است. بنابراین باید عرصه عمومی با اقتضائات زنانه همراه شود.

وی به انگاره‌های ذهنی که مانع حضور زنان در عرصه عمومی شده است، اشاره کرد و گفت: این مانع‌ها نرم‌افزار فرهنگی است که هیچ نسبتی هم با گفتمان انقلاب اسلامی ندارد. دانشگاه می‌تواند کار موثری در این عرصه داشته باشد.

نماینده مردم تهران در مجلس افزود: زنان شاید به جهت اینکه حضورشان در عرصه عمومی دیرتر اتفاق افتاده است جرئت لازم را ندارند و در مباحثات علمی کمتر ابراز وجود می‌کنند. این مسئله باعث شده باوجود زنان نوآور، در عرصه‌های علمی کمتر حضور داشته باشند و باز هم دانشگاه تاثیر زیادی برای رفع این مشکل خواهند داشت.

دکتر قاسم‌پور بیان کرد: در نظام خانواده دانش ضمنی که منتقل می‌شود با آگاهی اجتماعی نسبت به حضور زنان در عرصه‌های عمومی نیست در نتیجه جامعه زنان نسبت به عرصه‌های عمومی آگاهی اجتماعی کمتری دارند و باعث می‌شود در آزمون ها با اعتماد به نفس کمتری مواجه شوند.

رییس پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی غرب کشور نیز در ادامه این همایش گفت: چهار گزاره بنیادین انکارناپذیر در فلسفه وجودی آموزش در بینش اسلامی به ما نشان می‌دهد جهان‌بینی اسلامی نگاه به علم در چهارچوب های جنسیت محور نیست. این چهار گزاره شامل شکست انحصار زمان در عرصه علم، شکست انحصار علوم فیزیکی و حسی، شکست انحصار جنسیتی و شکست انحصار جغرافیاست. بنابراین برای آموزش نگاه جنسیت محور در سطوح آموزشی مختلف وجود ندارد. اگر چنین گزاره‌هایی خلق شده اند جعلی هستند و بر اساس مبادی اسلامی نیستند.

دکتر روح الله بهرامی ادامه داد: ظلم به زنان مسئله‌ای تاریخی است که به تدریج به علت وجود موانع ذهنی و فقدان فهم درست از مبانی علم در اسلام و در همه جوامع بشری شکل گرفت اما با تقدم و تاخر ایجاد شد. در چنین شرایطی بانوان در عرصه علوم نوین از دوره قاجار به عرصه آموزش عالی وارد شدند.

رییس پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی غرب کشور در پایان سخنانش تاکید کرد ما به برگزاری چنین همایش‌هایی برای آسیب شناسی به حضور زنان در عرصه آموزش عالی نیاز داریم.